De macht en overmacht van Google

 28 april 2015

In 2014 was het marktaandeel van de zoekmachine Google in Nederland 94% (bron: Statcounter). Hiermee werden Bing en Yahoo! zwaar overklast. De overige zoekmachines doen in de marge mee. Ondertussen wordt er door gebruikers gemord over privacy en door bedrijven dat Google wel heel nadrukkelijk de dienst uitmaakt op het internet. Nu weer bijzonder actueel, omdat Google op 21 april 2015 de uitrol van een update is gestart die mobielvriendelijke websites bevoordeelt bij searches op smartphones en daarmee bedrijven zonder mobielvriendelijke site indirect dwingt hierin te investeren. Wat merkt Google concreet van de kritiek? Weinig. Waarom lopen we niet massaal over naar de concurrent?

Google en privacy

De overmacht van GoogleEén van de klachten: je privacy is bij Google in het gedrang. Je surfgedrag en locatie worden zoveel mogelijk in kaart gebracht door Google. Je wordt overal uitgenodigd om in te loggen, gegevens achter te laten, gegevens te laten onthouden, cookies te accepteren en toestemming te geven tot het gebruiken van je locatie.

Die verzamelwoede van gegevens is niet iets waar alleen Google zich mee bezig houdt; dat zie je ook terug bij bedrijven in het algemeen en de overheid. Data is immers het nieuwe goud. Neem Google Analytics: Google kan veel opmaken uit de data die langs die weg worden verzameld, maar ondertussen hebben bedrijven om precies dezelfde reden gekozen voor toepassing van Google Analytics en plaatsen de noodzakelijke cookies op hun website zodat Google nog meer data kan en mag verzamelen.

Daar komt bij dat we met zijn allen erg gewend zijn geraakt om informatie te delen op en via het internet. Pas als dat achteraf niet het gewenste resultaat heeft of negatieve consequenties zichtbaar worden, komen de protesten. Online informatie heeft immers één groot nadeel: het is erg ongrijpbaar. Wat eenmaal op het internet is geplaatst, krijg je er zonder medewerking van derden niet meer (100%) af. Desondanks plaatsen webgebruikers massaal en geheel vrijwillig privacygevoelige informatie op het internet.

Privacy en de behoefte aan privacy is relatief geworden. Google heeft de tijd mee en kan hierdoor vrij soepel data opslurpen, bewaren en gebruiken.

Gebruikerservaring bij de grote online zoekmachines

Een simpele (en wat gechargeerde) vergelijking: ik heb bij de grootste zoekmachines, Yahoo, Bing en Google, de zoekterm 'search engine optimization' ingevoerd. Het aantal hits per zoekmachine was op dat moment als volgt:

Yahoo!:          5.470.000

Bing:               5.620.000

Google:          74.800.000

Een fors verschil. De beperkingen van een kleinere database merk je echt als je de diepte in wilt met een onderwerp of met meer obscure thema's werkt. Zie het als de dorpsbibliotheek vs. een bibliotheek in een grote stad: reken maar dat vaste bezoekers het verschil in aanbod merken.

Naast de beperkte omvang van de database liep ik ook tegen de beperkte gebruikerservaring aan, al is dat laatste natuurlijk gedeeltelijk persoonlijk. Eén van de zaken die mij opviel was dat Yahoo! bij sommige topics zulke uitgebreide advertenties geeft dat je moet scrollen om bij de eerste zoekresultaten te komen. Bij Yahoo! werd ik verder even blij van de optie de zoekresultaten te kunnen sorteren op Anytime, Past day, Past week of Past month; perfect voor wie regelmatig op dezelfde onderwerpen zoekt. Tot ik er achter kwam dat de selectie vervolgens ook treffers van buiten het gekozen tijdvak weergeeft.

Vorig jaar heb ik bij wijze van experiment geprobeerd een paar weken 100% voor Bing te gaan. Ik kreeg bronnen die ik bij Google regelmatig raadpleeg bij Bing niet boven water en greep tijdens het schrijven van mijn boek erg mis op Google Streetview. Ik ben in mijn Bing-weken meer dan eens 'vreemdgegaan' met het aloude excuus 'hij begrijpt me niet'.

Kortom: ik heb geen gelijkwaardige gebruikerservaring gevonden bij Yahoo! en Bing. Ik wilde meer actuele bronnen bovenaan, meer relevante bronnen bovenaan en over het geheel genomen meer geïndexeerde pagina's. Wat dat betreft heeft Google het heel goed begrepen: op de forse toename van advertenties na, is het een gebruiksvriendelijk systeem. Wie principieel geen Google wil gebruiken, moet inleveren. Daarbij is anoniem surfen ook bij Bing en Yahoo! niet mogelijk.

Iets anders: DuckDuckGo

De grootste concurrenten van Google kunnen weinig tegenwicht bieden. Ik loop er althans niet warm voor. De enige echte luis in de pels van Google is de kleine zoekmachine DuckDuckGo. Hier kun je namelijk anoniem surfen.

Je krijgt een selectie van treffers met een hoge informatiewaarde in beeld in een lange lijst zonder optie op meer. Dat betekent flink scrollen, maar alles is keurig overzichtelijk weergegeven per type bron (Nieuws, Afbeeldingen, Video's, Over). De database is beperkt. Hier kun je meer lezen over hoe DuckDuckGo werkt.

De grootste plus is privacy en een bijkomende plus relevante zoekresultaten (uit een beperkte database, dat wel). Als deze uk kans ziet om door te groeien, heeft hij zeker mijn belangstelling.